مصطفى النوراني الاردبيلي

28

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

اكسيژن يك مولكول آب و از ميليونها مولكول ، يك قطره آب تشكيل مىگردد . خواص : بعضى گفته‌اند : در آن قبوضيت است ، چنانچه شيخ الرئيس در مبحث اسهال گفته واجب است كه آب نوشيدنى صاحبان اسهال ، آب باران باشد لكن اين به سبب لطافت زياد زود مىگندد . آب باران مضر سينه و صداست و در بدنهاى كسانى كه عادت به آشاميدن آن نداشته باشند باعث تحريك آب بينى و چشم ، زكام ، سرفه و غيره است و لذا اگر آن را در گرما نگاه دارند در آن كرم پيدا مىشود و تدبير و اصلاح آن جوش دادن يا سنگ تاب يا آهن تاب كردن آن است و بهترين آن ، آب باران تابستان و پائيز مىباشد . نيز در خواص يك حكم را نمىتوان بر همه آبها جارى كرد و بستگى به تابش آفتاب ، غلظت هوا و غيره دارد . « 1 » * آب بسيار سرد ( آب يخ ) تعريف : برف و آبى كه يخ و يا برف در آن باشد و يا آب تگرگ هر چند موافق گرم مزاجها و مقوى دستگاه هاضمه ، اشتها ، جگر و تبهاى گرم است ولى خاموش كننده حرارت غريزى ، ضعيف كننده اعصاب ، قابض شكم ، مسكن حركات منى و مضر سردرد از سرما ، سينه ، ناى ، احشاى ضعيف و باعث تحريكات آب بينى و چشم ، سرفه ، سردرد ، استسقاء ، سستى بدن ، رعشه ، زرداب ، قولنج ، ضعف باه و امثال اينها است . بخصوص اگر وقت و بى وقت استفاده كرده و در آن مداومت نمايند . مصلح آن مصطكى ، عود و جوارشات مدر است . « 2 »

--> ( 1 ) - اعظم خان ، حكيم محمد ، محيط اعظم ، چاپ هندوستان ، ج 1 ، ص 88 . ( 2 ) - همان ، ص 90 .